Creatine is vooral bekend als supplement voor sportprestaties, maar krijgt de laatste jaren ook aandacht vanwege mogelijke effecten op de hersenen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat creatine cognitieve functies kan beïnvloeden, mogelijk via effecten op neurotransmissie en hersenstofwisseling. Vooral in situaties waarin de hersenen extra belast worden, zoals bij slaaptekort, kan dit relevant zijn.
In een recente studie is onderzocht of een eenmalige dosis creatine de negatieve effecten van slaaptekort op cognitieve prestaties kan verminderen. Dit schrijft de NPN.
In de studie namen 29 gezonde volwassenen tussen de 20 en 40 jaar deel die 21 uur wakker bleven. Tijdens twee afzonderlijke sessies, met zeven dagen ertussen, kregen deelnemers eenmalig 0,2 gram creatine per kilogram lichaamsgewicht of een placebo, in een gerandomiseerd dubbelblind cross-over design. Daarmee ligt de dosering hoger dan een gebruikelijke onderhoudsdosis van ongeveer 3 tot 5 gram per dag, maar lager dan een zogenoemde laadfase waarbij vaak ongeveer 20 gram per dag wordt gebruikt.
Cognitieve prestaties werden gedurende de nacht op meerdere momenten gemeten met verschillende cognitieve tests. Zoals verwacht leidde slaaptekort tot een duidelijke verslechtering van cognitieve prestaties. Na inname van creatine was deze achteruitgang in meerdere taken minder sterk. In vergelijking met placebo ging het echter om kleine verschillen, met maximale verbeteringen van ongeveer 6 tot 12 procent. Hoewel de verschillen na statistische correctie niet meer significant waren, wezen de resultaten wel steeds in dezelfde richting.
Mogelijk onderliggend mechanisme
Creatine helpt via het creatinekinasesysteem bij de snelle aanvulling van ATP, de belangrijkste energiebron van cellen. Tijdens langdurige mentale inspanning, zoals slaaptekort, kunnen energievoorraden sneller uitgeput raken, wat kan leiden tot een verslechtering van cognitieve prestaties. Volgens de onderzoekers zou extra creatine in zo’n situatie kunnen helpen om deze energievoorziening beter op peil te houden. Hoewel creatine normaliter beperkt in het centrale zenuwstelsel wordt opgenomen, kan slaaptekort mogelijk stressmechanismen activeren die deze opname tijdelijk verhogen. Volgens de auteurs is mogelijkj een voldoende hoge dosis creatine nodig om meer effect te zien.
Vrouwen
Vrouwen leken in deze studie minder gevoelig voor de negatieve effecten van slaaptekort. Daarnaast lieten vrouwen grotere, weliswaar niet-significante, verbeteringen zien na creatinesuppletie dan mannen, vooral bij logisch denken en verwerkingssnelheid. De onderzoekers speculeren dat dit samenhangt met lagere creatinevoorraden en andere biologische factoren die invloed hebben op de energievoorziening in de hersenen.
Een uitgebreide versie van dit artikel is HIER>> te vinden.
